Ken je de afbeelding van de 6 blinden die een olifant aan het bevoelen zijn? Alle 6 komen ze tot een andere conclusie van wat ze vast houden. De één denkt dat het een staart is, de ander een speer en weer een ander een boom. Stel je voor dat één van hen heel dominant is en de andere weet te beïnvloeden. Dan zullen ze mogelijk unaniem beslissen dat het een boom is, bang als ze zijn om de dominante persoon tegen te spreken.

De Ethiek van Presteren

Het is mijn overtuiging dat organisaties succesvol zijn en blijven wanneer zij zich bewust zijn van de ethiek van presteren. Niet alleen de resultaten maar ook de wijze waarop die resultaten tot stand komen zijn van belang. Om zowel prestaties te verbeteren als een integere cultuur te ontwikkelen moeten normen gechallenged kunnen worden.

Bevragen van de standaard

In zijn boek[1] over integriteit schrijft Musschenga over het belang dat een sociale orde in staat moet zijn om standaarden kritisch te bevragen, het moet normaal zijn dat te doen. Dat is belangrijk omdat collega’s elkaar moeten kunnen aanspreken op gedrag. Als dit niet mogelijk is zal er 1 type gedrag ontstaan die automatisch wordt toegepast in een wereld die continu verandert. Een wereld die ook verandert in haar waarden en normen en daarbij dus aanpassing van gedrag vraagt.

Om prestaties te verbeteren moet de standaard ook bevraagd kunnen worden. Als prestaties altijd op een bepaalde manier tot stand komen en men niet gevraagd wordt of de prestaties niet slimmer tot stand kunnen komen, dan zal er geen cultuur van continu verbeteren ontstaan. De standaard is de basis om tot uniform werken te komen, maar de volgende vraag is altijd wie er slimmer is dan de standaard.

Tone at the Top

In dit kader is het te begrijpen dat de Nederlandse Bank bijvoorbeeld nadrukkelijk onderzoek doet naar de tone at the top’. Want je zal maar een bestuurder hebben die roept dat een olifant een boom is en dat de hele organisatie hem na roept. Wanneer heb jij voor het laatst een norm uitgedaagd?

[1] Bert Musschenga, Integriteit. Eenheid en heelheid van de mens, Utrecht (Lemma) 2004.