Over gewoontedieren en automatismen

10/07/2017

Ik hou van afwisseling: ik drink soms thee, soms koffie. Ik zit soms graag aan het raampje, soms liever aan het gangpad. Ik ga soms met de fiets, soms met de bus. Ik heb heel weinig vaste gewoontes.

En toch, als ik naar een lezing ga, dan kies ik na de pauze weer dezelfde plek. Automatisch, zonder er bij na te denken. Op mijn vorige baan waren er 40 flexplekken: identieke tafels, onderling perfect inwisselbaar … en toch ging iedereen telkens op dezelfde plek zitten.

Ik ben geen psycholoog, dus ik kan alleen maar hypotheses formuleren over waarom mensen dit doen.

Is het omdat we het aangeleerd krijgen op school? In de kleuterschool al hebben kindjes een vaste plek om hun rugzakje op te hangen. In de lagere school moest je alfabetisch op achternaam in de rij staan . In de turnles moest je je opstellen in volgorde van groot naar klein. Misschien begint het daar?

Misschien is het wel onbewust conflictvermijdend gedrag? Als iedereen een vaste plek heeft, dan vermijd je discussies over wie waar ‘hoort’ te zitten. Het kan ook gewoon praktisch zijn: in ons gezin zat mijn moeder aan tafel altijd op de plek het dichtst bij de keuken, omdat zij het vaakst heen en  weer moest lopen. En er kunnen ook sociale regels zijn, bijvoorbeeld dat de voorzitter van de vergadering of de oudste (deelnemer) aan het hoofd van de vergadertafel zit.

Misschien is het wel onbewust conflictvermijdend gedrag?

Of is het nog simpeler…zijn we gewoon gewoontedieren? Is het voldoende om een handeling één keer te verrichten opdat ze een gewoonte wordt? Uiteraard moet de handeling wel een positief gevolg hebben. Het zal zelden voorkomen dat de handeling “ik steek een vork in het stopcontact” een gewoonte wordt.

Kleine gewoontes en automatismen maken het leven makkelijker. Het is gemakkelijk dat de suikerpot altijd  achter het rechterdeurtje van de keukenkast staat, anders moet je zoeken. Het is handig als je weet dat je collega van de boekhouding op de eerste verdieping zit zodat je niet heel het gebouw moet aflopen om hem te vinden. Het geeft rust wanneer je, van alle taken die je dagelijks moet verrichten, een deel op automatische piloot kunt doen. Het is dus ook handig als je na de pauze niet moet vechten om een plekje aan de vergadertafel.

Die automatische piloot is juist wat gewoontes tegelijk handig en onhandig maakt. Je weet vaak niet wat je automatismen zijn. Als we nu even kort door de bocht gaan en stellen dat het geheel van automatismen een groot deel uitmaakt van je gedrag, ook op je werk…Hoe kan het dan dat er managers zijn die denken dat je omwille van een simpele memo je jarenlange onbewust vergaarde database van gewoontes gaat omgooien? Dat een bonus of een sanctie volstaat om je hele arsenaal van automatismen over boord te gooien?

Gelukkig denken we bij House of Performance niet zo. Gedragsverandering vraagt tijd, en gebeurt enkel als mensen dat zelf willen en er baat bij hebben.  Zo’n verandering  begint met het bepalen van het gewenste gedrag en het positief bekrachtigen van handelingen die in de richting gaan van dat gedrag. Een proces van kleine stapjes,  gezet zo vaak als nodig is,  tot het nieuwe gedrag ook een gewoonte wordt en uiteindelijk vanzelf gaat.

Dit blog van Sophie is in samenwerking met HoPper Jeroen Prop geschreven.

sophie2

Over de auteur

Als extraverte, intuïtieve, spontane verbinder word ik blij van nieuwe ideeën en nieuwe mensen. Ik bedenk graag originele oplossingen, ben dol op verandering en doe alles wat ik doe met enthousiasme.

Naar Sophie Loquet

One Reply to “Over gewoontedieren en automatismen”

  • Philip Loquet schreef:

    Zeer goed geschreven en opgemerkt! De natuur heeft automatismen ingebouwd om de geest te ontlasten. Een goed evenwicht maakt dat de geest kan nadenken over belangrijke dingen daar we anders zouden moeten nadenken over op welke plaats we nu moeten gaan zitten. Beste voorbeeld is de toptennisser die alle bewegingen automatisch uitvoert zodat jij alleen over strategie moet nadenken. Belangrijk is de juiste automatismen te programmeren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *