Smoesjes!

20/06/2017

Ik heb weer een duivelse dialoog in mijn hoofd. Ik heb net een afspraak op het laatste moment afgezegd. De collega weet al van de annulering en was niet heel blij, maar met name in het mijn hoofd gaat de duivelse dialoog door. ‘Afspraak is afspraak’ natuurlijk. Maar ja, ik moet de analyse voor de klant echt voorrang geven. Het is al de tweede duivelse dialoog van vandaag.

 

Afspraak is afspraak

Vanmorgen bijvoorbeeld ook nog: “Ja ik heb deze week wat minder uren voor de klant gemaakt, maar ik schrijf ze wel gewoon hoor. En dat is ok want ik heb vorige week meer uren voor deze klant gemaakt en deze toen niet geschreven.” Dit zijn willekeurige voorbeelden van overwegingen die ik regelmatig heb. Overwegingen waarbij ik mijn eigen gedrag in lijn probeer te krijgen met mijn waarden en normen. De tweestrijd komt doordat ik recht probeer te praten wat soms krom is, wat ik eigenlijk niet wil toegeven.

Smoesjes kunnen een goed startpunt zijn om een cultuur te realiseren waarin presteren en ethisch handelen uit balans raken. Edgar Karssing definieert een smoesje als volgt; ‘niet-steekhoudende argumenten die we gebruiken om te rechtvaardigen waarom we onze verantwoordelijkheid verzaken’. Hoe herken je de niet- steekhoudende argumenten? En hoe kun je ze inzetten om een cultuur van ethisch presteren te realiseren.

Drie type smoesjes 

Volgens Bandura zijn er 3 belangrijke noemers op basis waarvan men volgens eigen denken toch integer blijft:

  1. Je schuift je verantwoordelijkheid af waardoor je je eigen gedrag in een ander daglicht te stelt,
  1. Je bagatelliseert het effect van je gedrag,
  2. Je verschuift de schuld door deze bij het ‘slachtoffer’ neer te leggen.

Bij verantwoordelijkheid afschuiven kan je bijvoorbeeld kijken naar gedrag van anderen. ‘Iedereen schrijft wel eens extra uren dus doe ik dat ook’. Eufemistisch taalgebruik helpt bij bagatelliseren. Bijvoorbeeld: iemand is niet ontslagen, maar vervolgt zijn carrière ergens anders. In dit geval ontneem je dus niet iemand zijn baan, maar geef je hem of haar een fantastische mogelijkheid! Ook het slachtoffer van een smoesje kan het uitgangspunt zijn voor recht praten. Bij Goldman Sachs noemden bankmanagers hun klanten een tijdlang ‘muppets’. Gedrag dat eigenlijk niet door de beugel kon, kwam daardoor in een ander daglicht te staan, omdat het toch ‘muppets’ waren.

De Smoesjes challenge

Smoesjes zijn er op gericht om niet op een bepaalde verantwoordelijkheid aanspreekbaar te zijn. Ik kan mijn eigen gedrag ‘goed praten’ en ben daardoor uiteindelijk niet aanspreekbaar op de waarden en normen die achter mijn gedrag schuil gaan.

Komende tijd ga ik eens bijhouden welke smoesjes ik zelf verzin en welke verantwoordelijkheid ik daarmee wil ontlopen. Doe je mee?

 

Dit is het derde blog uit een serie van 4 over dilemma’s. Lees ook:

Ik had mijn eigen dilemma niet door

 

Sjoerd

Over de auteur

Anderen typeren mij als iemand waar je op kan bouwen, intelligent en flexibel waarbij ik snel kan wisselen tussen inhoud, niveau en perspectief. Ik ben ambitieus en beschik over veel energie.

Naar Sjoerd Hogenbirk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *