Het lelijke eendje en het Johari venster

01/09/2016

Voor het slapen gaan mag mijn dochtertje van bijna anderhalf altijd een boek uitzoeken om uit voorgelezen te worden. Tot mijn grote verbazing verloor ‘welterusten kleine beer’ het die avond van ‘het lelijke eendje’. Mijn dochter waggelde met het zware boek de slaapkamer door naar de voorleesstoel. Met wat hulp installeerde ze zich op schoot, haar lapje in één knuistje, de duim van de andere hand in haar mond. Samen sloegen we de eerste bladzijde open, en voor onze ogen ontspon zich het verhaal over een eend met een identiteitscrisis die het geheim van het Johari venster aan ons onthult.

Ouders en liefhebbers van sprookjes kunnen deze alinea overslaan, maar het verhaal van het lelijke eendje gaat, in het kort, over een zwaan die geboren wordt tussen de eenden. Onbewust van het verborgen talent van deze einzelgänger, verjagen de andere eenden hem. Het enige dat de andere vogels zagen was een lelijk en groot grijs beest, dat anders was dan zij. In zijn ballingschap ziet het lelijke eendje af en toe een groep zwanen overvliegen. Diep van binnen voelt hij het verlangen bij hen te horen, zich met hen te identificeren. Op een mooie voorjaarsdag kan hij het verlangen niet meer weerstaan als hij een groep zwanen ziet landen; tussen hoop en vrees stapt hij erop af met het risico op –alweer- een afwijzing. Tot zijn eigen verbazing verwelkomen de zwanen hem als hun soortgenoot en zoon, en nemen hem in hun midden op. Als onze jongvolwassen hoofdpersoon op de laatste pagina in de weerspiegeling van een rimpelloze vijver kijkt, ziet hij zijn diepste wens en verlangen vervuld; het lelijke eendje is een zwaan geworden.

Zo moe als mijn dochter na dit verhaal was, zo wakker was ikzelf. Na het rangschikken van een paar knuffels en een dikke welterusten-kus, spoedde ik me naar boven om de literatuur erop na te slaan en de typemachine op te starten. Dit is wat ik vond: Het Johari-venster, vaak ook aangeduid met de Engelse term Johari window, is een model gecreëerd door Joseph Luft en Harry Ingham in 1955. De naam “Johari” is afgeleid uit hun namen: Joseph Luft en Harry Ingham. Het venster heeft vier kwadranten: bekend aan jezelf (1) en onbekend aan jezelf (2), bekend aan anderen (3) en onbekend aan anderen (4). De vier combinaties hiertussen hebben elk een eigen typering, kenmerken en een specifieke toepassing.

johari venster

Combinatie 1 van het Johari venster: onbekend bij jezelf, onbekend bij de andere. In het sprookje: onze zwaan in de dop is zojuist het ei uit gekropen, maar noch hij, noch de eenden in zijn geboortevijver kennen zijn ware identiteit. Dit kwadrant heet ook wel onbekend gebied of verborgen talent. Ontdek dit gebied en je hebt goud in handen.

Combinatie 2 van het Johari venster: bekend bij jezelf, onbekend bij de andere. Onze eend annex zwaan voelt een verlangen zwaan te zijn, en identificeert zich met de overvliegende langnekken, in zijn diepste wezen wellicht al wetend wie hij eigenlijk is of wordt. Dit is het zogenaamde verborgen gebied; in meer of mindere mate bekend aan jezelf, maar (bewust of onbewust) verborgen voor de ander. Hierover praten vergroot de kennis van jouw persoonlijkheid, waarden, normen en drijfveren. En de kennis van een ander hierover. En dat leidt dan weer tot meer begrip van de ander voor jouw gedrag.

Combinatie 3 van het Johari venster: onbekend bij jezelf, bekend bij de andere. Onze gevederde held raapt al zijn moed bijeen en stapt op de vreemdelingen af. Zij zien zijn ware wezen, dat tot dan toe aan hem onbekend is gebleven. Dit kwadrant heet blinde vlek. Om deze zichtbaar te maken in communicatie naar de ontvanger kan feedback worden ingezet, zoals in het sprookje dan ook gebeurt. Feedback vragen vereist soms wat moed, maar levert vaak nieuwe inzichten op waar je vervolgens mee aan de slag kunt.

Combinatie 4 van het Johari venster: bekend bij jezelf, bekend bij de andere. Eind goed al goed. Onze witte vriend kijkt in het water en ziet een potentiële hoofdrol in de volgende KLM reclame. Hij is een prachtige zwaan geworden. Dit kwadrant heet open ruimte of arena. Of misschien toepasselijker: vijver.

Dus, wil je je eigen bewustwording vergroten en communicatie met anderen verbeteren? Kijk dan eens wat vaker uit het Johari venster. Zoek je talent, laat een ander licht schijnen op je blinde vlek, breng je verborgen gebied in kaart en show je kunsten in de arena. Dan leef je vast…nog lang en gelukkig!

Excelleren is  niet makkelijk. Lees hierover ook het blog: het kan beter.

Het kan beter

Wat kan er volgens jou beter? We vernemen het graag van je!

reCAPTCHA is required.
tim

Over de auteur

Zoek je een betrokken Hopper, die zakelijkheid combineert met een lach?

En die samen met jou gaat voor zowel het resultaat, als voor het leren onderweg?

Dan zoek je mij.

Naar Tim van Lingen
Geef een reactie hier...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *