Navigeren tijdens verandering? Gebruik een kompas.

31/05/2018

Het is donderdagmiddag, in het auditorium. De 100 dagen geleden aangestelde nieuwe divisie directeur presenteert zijn plannen voor de toekomst. Nou ja, zijn plannen… Drie in donkere pakken gestoken mannen flankeren hem. Strategy Consultants, van de duurdere soort. Een uur lang presenteert hij het nieuwe doel en de weg er naar toe. Uiteraard gebaseerd op gedegen onderzoek in de markt en een grondige analyse van de eigen organisatie. Death by powerpoint op z’n best.

Garantie voor verandering
Het klapstuk van de presentatie was na een pijnlijke stilte aan het eind van de sessie. Op de vraag: “Wie heeft er nog vragen?” bleef het stil. Ik voelde een lichte wanhoop in zijn stem bij zijn slotzin. “Fijn dat jullie het begrijpen, want dit is wat jullie toch ook willen?” “Tuurlijk joh, gaan we doen”, mompelde ik. Echt niet! Dat was mijn onmiddellijke gedachte terwijl ik die woorden sprak. En terwijl ik om me heen keek zag ik uit de lichaamstaal van mijn collega’s dat zij exact hetzelfde dachten. Een jaar later was de organisatie amper veranderd, de uitvoering van de strategie was verzand in plannenmakerij.

Het verander kompas als wegwijzer
15 jaar later denk ik te begrijpen waar het misging die donderdagmiddag. Hiervoor gebruik ik het Verander kompas*. Het is een kompas dat helpt te sturen tijdens verandering. Om te helpen laveren met de obstakels die ontstaan bij verandering. Obstakels ontstaan nl. vanzelf bij verandering. Onze persoonlijkheid is gericht op handhaving van het

bestaande. De vrees voor het nieuwe, het onbekende is zo sterk dat het ongemakkelijke of zelfs pijnlijke heden hiervoor wordt verdragen. Wie kent er niet iemand die iedere dag met tegenzin weer gaat werken? We zijn er tenslotte aan gewend en we gaan er niet aan dood. Maar met deze kennis kun je als leider iets doen. Want duurzame verandering is intrinsiek. Waarbij de meerderheid van de groep zegt: “Ja, dit wil ik wel, deze verandering”.

Eerst geloven. Wie leidt de verandering?
De eerste reactie bij een verandering is vaak: Wie geeft er leiding aan de verandering? “Oké, als zij het doet komt het goed. Haar vertrouwen we. Zij heeft oog voor de menselijke maat. Zij staat haar mannetje als het erop aan gaat. Een leider met een rechte rug.” Geloven in verandering gaat vaak eerst over de persoon, niet de inhoud. Durf ik mij door iemand te laten leiden naar het nieuwe. Ook geldt hier snoeihard het omgekeerde. Als die leider ‘niet oké’ is, dan komt de verandering niet van de grond. Alles wordt in het werk gesteld om te blijven waar men is. In verandering stopt de kompasnaald eerst bij geloven. Geloof ik diegene die de verandering gaat leiden?

Na het geloven volgt het snappen. Waarom gaan we veranderen?
Na wie, volgt waarom. Snap ik waarom we naar een nieuwe situatie gaan. Klopt het wat gezegd wordt. Is 1 + 1 echt 2. Als het niet klopt kun je er zeker van zijn dat je eigen mensen de beste argumenten vinden om het vooral niet te doen. Een oude opdrachtgever vertelt: “Ons verander verhaal was dun. De reactie die we terugkregen op ons verhaal was dat wij voorstelden om een dak op het huis te zetten. Die biedt bescherming tegen de regen. Het had echter in de ogen van de mensen al 5 jaar niet geregend. Ieder voorstellingsvermogen voor nut en noodzaak ontbrak. De zogenaamde brandende urgentie was er niet.” Het snappen legt de basis voor een beeld op de nieuwe werkelijkheid van morgen.

Als ik geloof en snap…maar kan ik dat wel?
Het derde kompaspunt is kunnen. Het is de dood in de pot om mensen een beeld voor de toekomst te schetsen, een lonkend perspectief te bieden en ze dan niet op weg helpen om er te komen. Wat moet ik morgen anders doen in mijn werk. Hoe ga ik dat met mijn klanten doen? Hoe maak ik andere keuzes? Wat vraagt het van mijn houding, mijn gedrag? HOE ga ik dat doen? Hier is het moment om die behoefte in te vullen. Geen praatsessies maar praktische en concrete handvatten voor de werkvloer. Vanaf morgen doen we het zus en zo. En we stoppen met dit en dat. Mensen die niet kunnen veranderen, willen uiteindelijk ook niet.

Word ik ook gesteund in de verandering?
Het laatste punt op het kompas is steun krijgen. Die is essentieel om de uiteindelijke verandering te willen. Want als ik geloof, als ik snap en als ik kan dan wil ik steun bij het oefenen, experimenteren en fouten maken op weg naar het nieuwe. Niets zo demotiverend als een leidinggevende die bij het brainstormen over verbeteringen de eerste drie ideeën afbrandt als niet werkbaar en onrealistisch. De vierde persoon met een goed idee denkt wel drie keer na of hij het idee in de wereld zet. Juist in deze fase in de verandering is het aanmoedigen en bevestigen van nieuw gedrag, inclusief het maken van fouten cruciaal. Zonder steun begint niemand met de eerste stap.

Ja, misschien wil ik wel veranderen
Als de vier kompaspunten positief worden gewaardeerd zijn mensen in staat om te zeggen: Ja, deze verandering wil ik misschien wel. Aarzelend in het begin. Met meer overtuiging als de reis vordert en het nieuwe wordt gestimuleerd. En als één van de vier kompaspunten niet positief scoort vraagt dit begeleiding. Door te stimuleren. Of door te straffen, wat echter maar tijdelijk werkt en negatieve bijeffecten kent. Duurzame verandering is namelijk intrinsiek, vanuit een ik-wil besluit.

De volgordelijkheid der dingen
Wees je bewust van de kompas richtingen. Gebruik ze als ijkpunt om interventies op af te stemmen. Check bij de mensen waar de naald blijft hangen. Starten na een aangekondigde verandering met mensen trainen voordat geloven of snappen is beklonken… weggegooid geld en zonde van de energie. Grote kans dat er heel weinig blijft hangen. Neem eerst de tijd om het geloven en snappen voor elkaar te krijgen. Als dat ‘in het groen staat’ denken mensen pas na over wat het van ze vraagt.

Terugblik, waarom ik mijn directeur niet geloofde
Ik kijk terug naar mijn directeur met zijn 100 dagen plan. Ik ben afgehaakt omdat ik hem niet kende, niet vertrouwde en dus niet geloofde. Zeker niet door die consultants aan zijn zijde. Terwijl de rationale achter zijn verhaal eigenlijk best klopte.

Tot besluit
Waar wijst jouw kompasnaald aan bij de komende verandering? Herinner jij je een duidelijk afhaken bij een eerdere verandering. Ik ben nieuwsgierig naar je verhaal! De volgende blog gaat over sturing op de kompas punten. Hoe werk ik aan het geloven, snappen, kunnen en steun krijgen.

* Bron: Het Veranderkompas is ontwikkeld door House of Performance. De achterliggende methodiek stamt uit het “Handboek Verandermanagement” (Vrakking & Cozijnsen) en is verrijkt met de eigen expertise en ervaring van House of Performance.

Dit blog is een repost van een blog dat op september 5, 2013 in het nederlands werd gepubliceerd door Heiko van Eldijk.

 

Het kan beter

Wat kan er volgens jou beter? We vernemen het graag van je!

reCAPTCHA is required.
heiko

Over de auteur

Perspectief is de potentie tot creatie en verandering. Dat vraagt oplossing van de ‘hoe-dan’ vraag. Ik geef graag betekenis door te schouwen, te puzzelen en aan te zetten tot actie.

Naar Heiko van Eldijk
Geef een reactie hier...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *