De valkuil van altijd maar beter

12/04/2016

Ik zit aan tafel met een opdrachtgever. Hij is geïrriteerd over een optreden van een van zijn managers. “Dat moet echt beter”, roept hij. Hij foetert nog een tijdje door. Ineens valt het me in: wat zijn we toch veel bezig met nadruk te leggen op wat er mis gaat en wat er beter moet. Betere prestaties, betere samenwerking, betere output, meer tevreden klanten, betere processen, ga zo maar door.

Als ik mijn opdrachtgever mag geloven, dan deugt er weinig aan deze manager. Maar toch is hij ooit aangenomen. “Wat zijn eigenlijk de kwaliteiten van deze man?” vroeg ik hem. Hij viel even stil. “Hoezo vraag je dat? Het gaat er nu toch om wat hij niet goed doet, niet om wat hij wel goed doet?” “Nou”, antwoordde ik, “dat is maar de vraag, of het alleen maar daar over gaat”.

Als we alleen maar kijken naar wat er niet goed gaat, zien we dan nog wel de dingen die goed gaan? Geef je jezelf en de ander genoeg zicht op wat we misschien vanzelfsprekend vinden. Is je blikveld wel ruim genoeg? Neem je voldoende tijd om te onderzoeken waarom je misschien iets anders had verwacht? Wat is er nog meer gaande? Zie je bijvoorbeeld wel of iemand in de juiste functie zit, of in de juiste rol of dat hij in een andere meer passende context beter uit de verf komt?

Veranderen van gedrag

Veranderen van gedrag werkt het beste door zichtbaar gewenst gedrag positief te belonen. Niet in geld maar in de sociale bekrachtiging. Simpel gezegd: Geef een compliment. En dat het liefst in het bijzijn van anderen. En laat de tijd tussen dat wat je iemand ziet doen en het compliment zo kort mogelijk zijn.

Wanneer we alleen maar aangeven wat er niet goed gaat, werpen mensen vaak verdedigingsmechanismen op. Ze horen niet wat er gezegd wordt, vinden excuses, kruipen in hun schulp, haken af, et cetera. Dit zijn juist de situaties die je wilt vermijden, want je bent uit verbinding. Er verandert niets, zeker niet de prestaties.

Wie je bent en wat je doet

Mensen willen graag geaccepteerd worden en goed presteren. Daar komt bij dat heel veel mensen het onderscheid niet maken tussen WAT je doet en WIE je bent. Veel mensen associëren hun bestaan met wat ze doen. Ik ben omdat ik doe. Als daar kritiek op komt is al snel de reactie; wie denkt de ander wel wie hij is om daarover te oordelen? En dat gaat ver, want zelfs als ik zeg: er zit nog meer potentie in, horen mensen soms: ik doe het niet goed, ik ben niet goed. Terwijl ik zeg, jij bent goed en ik zie dat je nog beter kunt als je zou willen.

Zie hier het dilemma van de prestatieverbeteraar. Hoe ben je stevig op de inhoud en zacht voor de mens? Hoe haal je het beste uit mensen én stuur je op de inhoud?  Het begint al bij de basisschool. Zet de juf krulletjes bij wat goed is, of zet ze kruisjes bij wat fout is? Hoe blijven we handelen vanuit kracht, ook als het mis gaat?

Eerst zelf dan de ander

“Weet je”, lichtte ik toe. “Ik weet dat ik het zelf soms lastig vind om aangesproken te worden op mijn werk. Ik leg mijn ziel en zaligheid erin en neem kritiek soms ook nog steeds persoonlijk. Dat helpt niet in het proces, want dan krijg je vaak gedoe. Ik krijg liever complimenten. Daar krijg ik energie van, die geven vaak de ruimte om ook over verbeteren te spreken. Misschien als je kijkt naar wat de kwaliteiten van die manager zijn en daar met hem over in gesprek gaat. Dat jullie samen kunnen kijken hoe je de problemen die je ziet, kunt oplossen. Wie weet heeft hij er zelf ook wel ideeën bij”, opperde ik. Mijn gesprekspartner stemde milder en zakte terug in zijn stoel. “Ja”, zei hij, “je hebt misschien wel gelijk. Hij doet eigenlijk wel een heleboel dingen goed. Ik geef eigenlijk nooit een compliment. Ik zal eens kijken hoe ik dit aan ga pakken”.

“Super goed hoe je dit oppakt”, zeg ik en ik geef hem een dikke knipoog. Ik krijg een grijns terug, het kwartje is gevallen.

Het kan beter

Wat kan er volgens jou beter? We vernemen het graag van je!

reCAPTCHA is required.
heiko

Over de auteur

Perspectief is de potentie tot creatie en verandering. Dat vraagt oplossing van de ‘hoe-dan’ vraag. Ik geef graag betekenis door te schouwen, te puzzelen en aan te zetten tot actie.

Naar Heiko van Eldijk
Geef een reactie hier...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *